Bộ Tư pháp mới đây đã công bố dự thảo sửa đổi Luật Quốc tịch Việt Nam, đề xuất nới lỏng các quy định về nhập và trở lại quốc tịch. Động thái này xuất phát từ thực tiễn gia tăng số lượng người Việt Nam ở nước ngoài mong muốn giữ song tịch, cũng như nhu cầu thu hút nhân tài và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho cộng đồng người Việt toàn cầu.
Tình hình thực tiễn và sự cấp thiết của việc sửa đổi
- Số lượng người Việt Nam ở nước ngoài lớn: Theo thống kê, hiện có khoảng 6 triệu người Việt Nam sinh sống tại hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ.
- Xu hướng song tịch gia tăng: Do chính sách quốc tịch của nhiều nước thay đổi, cho phép công dân giữ hai quốc tịch, nên ngày càng nhiều người đã thôi quốc tịch Việt Nam nay muốn quay trở lại mà vẫn giữ quốc tịch nước ngoài.
- Nhu cầu từ cộng đồng: Tại các sự kiện “Xuân Quê hương”, nhiều kiều bào đã bày tỏ nguyện vọng được giữ song tịch với lãnh đạo Đảng và Nhà nước.
- Thực trạng nhập/trở lại quốc tịch: Tính đến tháng 3 vừa qua, Chủ tịch nước đã cho 311 trường hợp trở lại quốc tịch Việt Nam, trong đó có 20 trường hợp được giữ song tịch. Đồng thời, 7.014 trường hợp được nhập quốc tịch Việt Nam, với 60 trường hợp được phép song tịch.
- Yêu cầu phát triển đất nước: Trong bối cảnh mới, việc nới lỏng chính sách quốc tịch được đánh giá là cần thiết để thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao từ cộng đồng người Việt ở nước ngoài, đóng góp vào sự phát triển của đất nước.
Những điểm mới trong dự thảo sửa đổi
- Nới lỏng điều kiện nhập quốc tịch: Dự thảo đề xuất tạo điều kiện thuận lợi hơn cho những người có cha mẹ, ông bà là công dân Việt Nam, cũng như nhà đầu tư, nhà khoa học, chuyên gia nước ngoài muốn nhập tịch.
- Giảm thiểu thủ tục: Những người có nguồn gốc Việt Nam hoặc có đóng góp đặc biệt sẽ được miễn một số điều kiện và có thể nộp hồ sơ tại cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.
- Bỏ quy định hạn chế song tịch: Dự thảo đề xuất bỏ quy định về trường hợp đặc biệt được giữ song tịch, thay vào đó giao Chính phủ quy định cụ thể. Người xin song tịch chỉ cần đáp ứng hai điều kiện: việc giữ quốc tịch nước ngoài phù hợp với luật pháp nước đó và không gây hại đến lợi ích của Việt Nam.
- Mở rộng phạm vi trở lại quốc tịch: Tất cả những người đã mất quốc tịch Việt Nam đều có thể nộp đơn xin trở lại. Quy định bắt buộc thôi quốc tịch nước ngoài khi trở lại quốc tịch Việt Nam cũng được đề xuất bãi bỏ.
- Quy định rõ ràng về quyền và nghĩa vụ: Dự thảo bổ sung quy định về việc công dân Việt Nam song tịch khi tham gia vào bộ máy Nhà nước, tổ chức chính trị, xã hội hoặc lực lượng vũ trang phải thôi quốc tịch nước ngoài và thường trú tại Việt Nam.
- Tăng cường xác minh an ninh: Bộ Công an sẽ xác minh nhân thân đối với tất cả hồ sơ nhập/trở lại quốc tịch tiếp nhận tại cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, đảm bảo an ninh chính trị.
