Khóa học xây kênh TikTok trị giá 100 triệu đồng của Lê Văn Hải (còn gọi là Hải Sen, sinh năm 1995, chủ kênh TikTok “Gia đình Hải Sen” với 2,6 triệu follower) từng giúp nhiều học viên nhanh chóng nổi tiếng. Tuy nhiên, sau khi “thầy giáo” bị bắt để điều tra về hành vi buôn bán hàng giả, những học viên này cũng nhanh chóng mờ nhạt, thậm chí bị vạ lây bởi lùm xùm của người thầy.
Lớp học “trăm triệu” và lời hứa đổi đời trên TikTok
Hải Sen từng tổ chức các khóa học xây kênh TikTok với học phí 100 triệu đồng. Học viên muốn tham gia phải chuyển cọc trước 10 triệu đồng rồi ký hợp đồng, thanh toán nốt phần còn lại. Đến tháng 8 năm 2024, Hải Sen đã tổ chức ít nhất 5 khóa học, mỗi khóa kéo dài khoảng 10 ngày, học viên sẽ ăn ngủ tại nhà thầy để được cầm tay chỉ việc.
Công việc đầu tiên học viên thường làm là phụ vợ chồng Hải Sen đóng hàng. Sau đó, Hải sẽ hướng dẫn họ xây kênh, sáng tạo nội dung, cách diễn đạt, chỉnh sửa clip và làm video lan truyền trên mạng xã hội. Trong trường hợp bí ý tưởng, học viên có thể lên lại nhà thầy Hải để mời quay video cùng nhằm tăng đáng kể lượng view. Lời quảng cáo, hình ảnh đổi đời của Hải Sen trên mạng đã khiến lớp học này trở nên hấp dẫn trong mắt những người nuôi hy vọng làm giàu từ clip giải trí và nghề “chốt đơn”.
Học viên lao đao, kênh “flop” và những lời phủ nhận
Tuy nhiên, khi Hải Sen bị bắt vì bán thực phẩm giả, những học viên từng được xem là “gà chiến” lại rơi vào cảnh lao đao vì bị thầy giáo liên lụy. Một số đã dừng đăng video trong nhiều tháng hoặc chỉ còn vài chục lượt tương tác trong mỗi clip.
Tháng 8 năm 2024, TikToker Nhung Cận Natural từng đăng video tuyên bố bỏ việc ngân hàng để đi học TikTok Gia đình Hải Sen, gọi đây là bước khởi nghiệp muộn nhưng may mắn vì gặp được người thầy đầy tài năng và tâm huyết. Nhưng từ cuối năm 2024, tài khoản của cô đã không còn đăng video mới. Khi Hải Sen bị bắt, nhiều lời mỉa mai, công kích từ cộng đồng mạng xuất hiện dưới các clip cũ. Hiện, Nhung Cận Natural đã khóa chức năng bình luận trên TikTok. Khi phóng viên liên hệ, chủ kênh này bình thản nói: “Kệ thôi, miệng xã hội mà, tôi không quan tâm. Không sao cả vì có liên quan gì đến tôi đâu”.
Nam C300 là một trong những TikToker từng tuyên bố khóa học 100 triệu xứng đáng đến từng đồng. Song, hiện tại, anh lại phủ nhận từng tham gia khóa học và khẳng định chưa từng bán các sản phẩm của gia đình Hải Sen. Khánh Toàn hay Quảng Ngân cũng là học viên thân thiết của Gia đình Hải Sen nhưng hiện kênh của họ cũng rơi vào trạng thái “flop”.
Dù cố gắng xóa dấu vết hoặc giữ im lặng, những người từng gắn bó với Gia đình Hải Sen vẫn chưa thoát khỏi làn sóng chỉ trích. Trên TikTok, những video cũ có sự xuất hiện của Hải Sen vẫn liên tục nhận về bình luận tiêu cực.
Công thức “hết thời” và sự thanh lọc của mạng xã hội
Từ năm 2021, kênh “Gia đình Hải Sen” bắt đầu thu hút sự chú ý nhờ loạt video dàn dựng tình huống xung đột gia đình, thường xoay quanh chuyện con dâu, mẹ chồng hay mâu thuẫn gia đình. Những video này thường có lời thoại gay gắt, biểu cảm thái quá và cái kết bất ngờ theo motif “nghịch tử được cảm hóa” hoặc “mẹ chồng nhận ra sai lầm”.
Dù mang màu sắc giải trí, loạt nội dung này nhanh chóng bị nhiều khán giả chỉ trích là phản cảm, phi thực tế và cổ súy hành vi lệch chuẩn trong gia đình. Tuy nhiên, nhờ tính giật gân, kịch tính dễ thu hút tương tác, mô hình nội dung này đã trở thành “công thức xây kênh chung” cho nhiều học viên của Hải Sen sau đó.
Các học viên nhanh chóng sao chép các sáng tạo nội dung khi xây dựng kênh riêng, sử dụng thành viên gia đình thật hoặc diễn viên nghiệp dư, dàn dựng xung đột gay gắt rồi kết thúc bằng thông điệp giáo huấn.
Tuy nhiên, phần lớn nội dung do các học viên này tạo ra đều bị nhận xét là “hết thời”, “diễn lố” và rập khuôn. Sự suy giảm tương tác ở các kênh của học viên Hải Sen có thể được lý giải dưới góc nhìn tâm lý người xem. Tiến sĩ Cynthia Vinney, nhà nghiên cứu chuyên ngành tâm lý học truyền thông, chia sẻ trên Verywellmind hiện tượng “hate-watching” (xem chỉ để chê bai) giúp những nội dung theo motif này nổi tiếng. Nhưng khi khán giả đã no nê với những tình huống giật gân, yếu tố kích thích nhanh chóng trở thành phản cảm. Mạng xã hội ngày càng có xu hướng thanh lọc những nội dung tiêu cực, nhái lại, thiếu chiều sâu.
Chuyên gia tâm lý Caitlin Slavens cũng nhận định: “Khi người xem cảm thấy nội dung không đạt chuẩn, họ sẽ coi thường nó và bỏ qua. Cảm giác vượt trội về nhận thức khiến khán giả nhanh chóng mất hứng thú với nội dung giật gân”.
