Một nhóm nhà khoa học Nhật Bản đã phát triển thành công loại máu nhân tạo phổ thông, có thể truyền cho mọi nhóm máu mà không cần xét nghiệm tương thích. Bước tiến này hứa hẹn sẽ tạo ra một cuộc cách mạng trong y học cấp cứu và giải quyết tình trạng thiếu hụt máu trên toàn cầu.
Công trình do nhóm nghiên cứu của Giáo sư Hiromi Sakai tại Đại học Y Nara dẫn đầu. Loại máu nhân tạo này được tạo ra bằng cách chiết xuất hemoglobin (protein vận chuyển oxy) từ các đơn vị máu hiến đã hết hạn. Hemoglobin sau đó được bao bọc trong một lớp vỏ bảo vệ, tạo thành các tế bào hồng cầu nhân tạo ổn định, không chứa virus và tương thích với mọi cơ thể.
Ưu điểm vượt trội của phát minh này là khả năng tương thích phổ quát, loại bỏ nguy cơ phản ứng miễn dịch khi truyền máu. Thêm vào đó, máu nhân tạo có thể được bảo quản ở nhiệt độ phòng trong hai năm và lên đến năm năm nếu trữ lạnh, dài hơn rất nhiều so với thời hạn 42 ngày của máu hiến tặng.
Các thử nghiệm lâm sàng đầu tiên đã bắt đầu từ năm 2022 trên 12 tình nguyện viên khỏe mạnh. Kết quả ban đầu cho thấy tính an toàn cao, chỉ ghi nhận một số phản ứng nhẹ và không có thay đổi bất thường về chỉ số sinh tồn. Dựa trên thành công này, nhóm đã đẩy nhanh tiến độ và bắt đầu thử nghiệm liều cao hơn (100-400 ml) từ tháng 3 năm nay. Nếu các thử nghiệm tiếp theo thành công, sản phẩm dự kiến sẽ được đưa vào ứng dụng thực tế vào khoảng năm 2030.
Song song với nghiên cứu trên, một nhóm khác tại Đại học Chuo do Giáo sư Teruyuki Komatsu dẫn đầu cũng đang phát triển một loại chất mang oxy nhân tạo khác, sử dụng hemoglobin bao bọc bằng albumin. Phương pháp này cũng cho thấy kết quả khả quan trên động vật và hứa hẹn sẽ sớm được thử nghiệm trên người.
Sự phát triển máu nhân tạo được xem là giải pháp then chốt cho thách thức về nguồn cung máu toàn cầu. Hiện nay, nhiều quốc gia, đặc biệt là các nước có thu nhập thấp và trung bình, thường xuyên đối mặt với tình trạng thiếu máu. Nhu cầu về máu nhóm O- (nhóm cho phổ thông) luôn vượt xa khả năng cung cấp, trong khi thời gian bảo quản ngắn của máu hiến tặng cũng là một rào cản lớn. Vì vậy, thành công của các nhà khoa học Nhật Bản đang mở ra hy vọng về một tương lai nơi việc cứu sống bệnh nhân không còn phụ thuộc vào nguồn máu hiến tặng khan hiếm.
